|
FSH VE LH NEDİR?
FSH VE LH NEDİR?
FSH ve LH hormonları erkek ve kadında üreme
organlarına etki ederler ve bu sayede cinsel hormonların yapımını,
cinsel farklılaşmayı ve kadında yumurta, erkekte ise sperm gelişimini
sağlar.
FSH erkekte testiste bulunan sertoli hücrelerine ve
spermin yapıldığı seminifer tüplere etki eder. FSH’nin etkisiyle
sertoli hücresinden inhibin adında bir hormon salgılanır ve FSH
hormonunun hipofizden fazla salgılanmasını önler. FSH testiste bulunan
seminifer tüplerinde sperm gelişimini sağlar. LH hormonu ise testiste
bulunan leydig hücrelere etki eder ve bu hücrelerden testosteron adı
verilen erkeklik hormonunu salgılatır. Sperm hücrelerinin gelişiminde
hem FSH hem LH hormonu etkilidir.
Kadınlarda ise FSH hormonu yumurtalıkta bulunan
granuloza hücrelerine etki ederek östrojen hormonunu salgılatır. LH
hormonu ise yumurtalıkta bulunan teka hücrelerine etki ederek androjen
denen bazı hormonlar üretir ve bunlar sonra yine östrojene dönüşür. LH
hormonunun ana etkisi yumurtlamanın sağlanmasıdır. Oluşan yumurtlama
sonrası oluşan korpus luteumdan ise progesteron hormonu salgılanması LH
hormonu ile sağlanır.
FSH ve LH hormonu pulsasyon halinde salgılanarak etki ederler. Yani salınım hep aynı düzende değildir.
FSH ve LH hormonlarının salınımı hipotalamustan
salgılanan GnRH hormonu sayesinde olur. Vücutta seks hormonları
dediğimiz testosteron ve östrojen azalınca GnRH salınımı olur ve
hipofizden FSH ve LH salgılanır. Ergenlik (tıp dilinde puberte)
başlayınca bu hormonların salınımı artar ve ergenlik oluşur. Yani
erkekte sakal, bıyık çıkması, penis ve testislerde büyüme, ses
kalınlaşması, koltuk altı kıllanma ve penis etrafının kıllanması
oluşur. Kızlarda ise adet başlaması ve memelerin büyümesi oluşur.
Kızlarda ergenlik 9-13 yaşları arasında, erkeklerde 12-14 yaşları
arasında olur.
FSH ve LH salını adet boyunca değişiklik gösterir.
Yumurtlama öncesi artan östrojen hormonu sayesinde FSH en yüksek
seviyesine çıkar. Kadınlarda menopoz döneminde FSH ve LH hormonu
yükselir.
Erkeklerde ise FSH ve LH hormonu yaşla birlikte hafif artar ve testosteron hormonu azalır.
HİPOFİZ NEREDE?
Hipofiz bezi, kafatasının ortasında, bulunduğu yer
olarak her iki gözün arasında, burnumuzun üst kısmının arkasında
bulunan kemiğin içerisinde bulunan bir bezdir. Ağırlığı ortalama 600 mg
kadar olup kuru fasulye gibi oval, simetrik, kırmızı-kahverengi
renktedir. Kadınlarda erkeklerden biraz daha büyüktür.
Bu bez iki kısımdan oluşur ve ön kısmına ‘’ön
Hipofiz’’ veya tıp dilinde adenohipofiz denir. Arka kısmına ‘’arka
hipofiz’’ veya tıp dilinde posterior hipofiz denir. Ön bölüm hipofizin
%75-80’nini oluşturur.
Ön Hipofizden 6 tane hormon salgılanır. Bu hormonlar
sayesinde vücudumuzda bulunan diğer salgı bezleri çalışır ve onların
hormon yapmasını sağlar. Yani hipofiz bezi bir orkestra şefi gibi
vücuttaki tüm salgı bezlerini kontrol eder.
Ön hipofizden salgılanan hormonlar şunlardır:
1.FSH (Follikül stimüle edici hormon)
2.LH (lüteinize edici hormon)
3.Prolaktin (süt salgılatıcı hormon)
4.Büyüme Hormonu veya diğer adıyla Growth Hormon
5.ACTH (Adrenokortikotropik hormon)
6.TSH (tiroid stimüle edici hormon)
Arka hipofizden salgılanan 2 hormon vardır:
1.ADH (anti-diüretik hormon) veya diğer adı vazopressin
2.Oksitosin
|
